İş forumunun ardından...

İstanbul Ticaret Odası (İTO), Arnavutluk ve Bosna Hersek’te açtığı Türk Ürünleri Sergileri’nden sonra, gelişen Balkan pazarını Türk iş adamlarıyla buluşturmaya devam ediyor. Bosna Hersek Cumhurbaşkanı Haris Sılajdziç, İslam Kalkınma Bankası Grubu ile Uluslararası Kalkınmada Küresel İttifak (GAPID) himayesinde İTO’nun da katkılarıyla düzenlenen Uluslararası Yatırım ve İş Geliştirme Konferansı-Saraybosna İş Forumu 2010, 6-7 Nisan tarihleri arasında Bosna Hersek’te gerçekleştirildi. İlk kez düzenlenen bu önemli forum; Güney Doğu Avrupa’nın yeni gözde ülkesi Bosna Hersek Cumhuriyeti’nde en çekici yeni yatırım alanlarının ve iş fırsatlarının keşfedildiği, yatırım projelerinin tartışıldığı bir platforma dönüştü. ‘Balkanların Davos’u diye anılan Saraybosna İş Forumu, devlet adamları, iş adamları, entelektüeller arasında bir ağ kurdu. Üst düzey siyasilerin yanı sıra 400 civarında iş adamının katıldığı forum, Türk firmaları için de önemli bir kilometre taşı oluşturdu. Forumda enerji, tarım, altyapı ve turizm öncelikli olmak üzere fizibilitesi yapılmış 157 projeye yer verildi. Katılımın yüksek olduğu foruma Suudi Arabistan, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Pakistan, Sırbistan, Hollanda, Çin ve ABD’den iş adamları geldi.

TİCARET HACMİ 4 BİN DOLAR
Bosna Hersek Parlamento Binası’nda düzenlenen ‘1. Uluslararası Yatırım Konferansı-Saraybosna İş Forumu 2010’da konuşan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Bosna Hersek’in yaşanan bazı sorunlara rağmen ticari anlamda halen aktif bir ülke olduğunu söyledi. Ülkede her yıl kişi başına gerçekleştirilen ticaret hacminin 4 bin ABD doları civarında olmasının belirleyici bir gelişme olduğunu ifade eden Başbakan Erdoğan, “Bosna Hersek, bir yandan Güney Doğu Avrupa ve Orta Avrupa, diğer yandan Adriyatik ve Doğu Avrupa ekseninde önemli bir coğrafi konuma sahip. Orman, yeraltı madenleri, su, hayvancılık ve tarım kaynakları ülkenin fiziki büyüklüğüne oranla gerçek bir zenginlik ve çeşitlilik sunmaktadır” dedi. Bosna Hersek’in denizlere açılma noktasındaki ulaşım ağlarında oto yolların ve otobanların önem taşıdığına işaret eden Başbakan Erdoğan, uluslararası sermayenin bu alanda yatırım yapabileceğini belirtti.

PROJELER ENERJİ AĞIRLIKLI
Bosna Hersek Cumhurbaşkanı Haris Silajdzic de, forum için hazırlanan projelerden 40’ının enerjiye ilişkin olduğunu söyledi. Silajdzic, bu alanda büyük potansiyele sahip olan Bosna Hersek’in su kaynaklarının sadece yüzde 36’sını kullanabildiğini, halihazırda enerji ihraç eden ülkenin Güneybatı Avrupa bölgesinde enerji konusunda lider olmayı hedeflediğini kaydetti. Bunun yanı sıra altyapıda 33, turizmde 48, tarımda 36 projenin hazırlandığını bildiren Silajdzic, Orta Avrupa’yı Adriyatik Denizi’ne bağlayacak 5C otoyolu için çalışmalarını sürdürdüklerini dile getirdi. Silajdzic, yatırımlar için güvenin önemine işaret ederek, sözlerini şöyle sürdürdü: “Elbette bazı siyasi anlaşmazlıklarımız mevcut. Bazen bu konularla ilgili çok fazla ses çıkarıyoruz ama genel olarak baktığımızda, Bosna Hersek’te iş yapan herkes bu ülkenin güvenli, istikrarlı ve herkese imkan veren bir ülke olduğunu söyler. Gelecekte Bosna Hersek, AB ve NATO üyesi olacak. Bu, bizim iki stratejik amacımızdır. Gelişimin çok yavaş olduğunu düşünüyoruz ama bu süreci hızlandırmaya çalışıyoruz.”

YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI
İTO Başkanı Dr. Murat Yalçıntaş ise, Türk iş adamlarının bu yıl ilki düzenlenen Saraybosna İş Forumu aracılığıyla tüm Balkan ekonomisinde söz sahibi olabileceğini ve Bosna Hersek’e yatırım çekilmesinde de Türkiye’nin kaldıraç rolü üstlenebileceğini belirtti. Dr. Yalçıntaş, Türk iş dünyası olarak, Saraybosna’nın stratejik konumunun bölgesel ticaretin geliştirilmesi için çok önemli bir üs olduğuna inandıklarını ifade ederek, “Bosna Hersek, geçtiğimiz yıllarda doğrudan yatırım yapma ortamının iyileştirilmesine yönelik birçok reform gerçekleştirdi. Ülkeye giriş yapan doğrudan yatırımlar 2006’da 718 milyon dolar iken, 2007’de 2.1 milyar dolara yükseldi. Bosna-Hersek’te yabancı sermaye yatırımlarının yüzde 69’u AB ülkeleri, yüzde 31’i ise diğer ülkeler tarafından gerçekleştirildi” bilgisini verdi. Birinci Uluslararası Saraybosna İş Forumu’nun Türkiye ayağını İTO’nun organize ettiğini söyleyen Dr. Murat Yalçıntaş, “Niyetimiz bunu devamlı hale getirmek. Bu forumun amacı, Balkanlar’daki istikrarı ekonomik gelişme suretiyle desteklemek. Bu bölgenin istikrarı sağlanamazsa Balkanlar’ın istikrarı sağlanamaz. Balkanlar’ın istikrarı sağlanamazsa da Avrupa’nın istikrarı sağlanamaz” diye konuştu.

YÜKSEK SEVİYEDE KATILIM
“Burası yatırım açısından verimli ve büyük potansiyeller sunan bir ülke” diyen Dr. Yalçıntaş, “Biz inanıyoruz ki, Türk iş adamları bu forum aracılığıyla sadece Bosna Hersek ekonomisinde değil, tüm Balkan ekonomisinde söz sahibi olabilir. Bosna’ya yatırım çekilmesinde Türkiye bir kaldıraç rolü üstlenebilir. Çünkü Türkiye’nin garantörlüğü, Türkiye’nin işin içinde olması, şüphesiz ki diğer yatırımcıların da ilgisini çekecektir” dedi. Foruma dünyanın dört bir yanından yatırımcıların geldiğine işaret eden Dr. Yalçıntaş, “Balkan ülkelerinin hepsinden yüksek seviyede katılım var. Avrupa ülkelerinden de gelen birçok iş adamı ve devlet adamı var. Burada çok güzel bir ortam oluştuğuna inanıyorum. Bu ortamın oluşmasında Türkiye’nin rolü son derece önemli. Bunu da bir Türk teşebbüsünün oluşturması bizler için son derece önemli bir gurur meselesi” diye konuştu.

TÜRKİYE MODEL ALINABİLİR
Bosna Hersek’teki yatırım ortamında düzeltilmesi gereken yönler de bulunduğuna dikkat çeken Dr. Yalçıntaş, konuşmasına şöyle devam etti: “Yeni bir cumhuriyet olduğundan dolayı bürokrasisinin biraz daha basitleştirilmesi lazım. Bizim modelimizi alabilirler. Türkiye’deki yatırım ortamının iyileştirilmesinde Sayın Alpaslan Korkmaz’ın başında olduğu Türkiye Kalkınma Ajansı çok büyük bir rol oynadı. Yatırımcı için ‘one stop shopping’ yani ‘tek dükkan’. Türkiye’de yurt dışından veya yurt içinden gelen bir yatırımcı kalkınma ajansına geldiği zaman, kalkınma ajansı onun tüm işlemlerini birebir takip ediyor. Bu da yatırımcı için çok büyük avantaj. Bu adımların üstüne Türkiye Kalkınma Ajansı gibi bir model oluşturulursa inanıyorum ki çok faydalı olur. Hem İTO hem de Türkiye’deki devlet mekanizmaları olarak böyle bir oluşumun gerçekleşmesinde elbette yardımcı oluruz.” 
Foruma hesaplananın çok üstünde bir katılım gerçekleştiğini de dile getiren Dr. Yalçıntaş, “Bu çok büyük başarı. Eğer bu işin devamını getirebilirsek inanıyorum ki, Balkanlar’ın ekonomik kalkınmasına önemli bir katkıda bulunmuş olacağız” dedi. Bosna Hersek’teki yatırım fırsatlarına da değinen Dr. Yalçıntaş, öncelikle turizm tesisleri ve oteller alanında çok büyük bir potansiyel bulunduğunu ve bu alanda fazla yatırım bulunmadığını söyledi. Dr. Yalçıntaş, “Kişi başına düşen su kaynağı açısından Bosna dünya birincisi veya ikincisi konumunda. Ülke, ciddi bir hidroelektrik potansiyeline sahip. Eski Yugoslavya döneminde sanayi üssü olan ülkenin yeniden sanayileşme için ciddi bir altyapısı var. Ayrıca hizmetler ekonomisinde de bir boşluk bulunmakta” bilgisini verdi. Kalabalık bir iş adamı grubu ile foruma katılan İTO Heyetinde Dr. Murat Yalçıntaş’ın yanısıra Başkan Yardımcısı Şekib Avdagiç, Yönetim Kurulu Üyesi Abdullah Çınar, Meclis Üyeleri Erhan Erken, Cihan Kilerci ve Mehmet Bakır Melik ile İTO Genel Sekreteri Dr. Cengiz Ersun bulundu. Saraybosna İş Forumu’nun organizasyonunda İTO Ekonomi Danışma Kurulu Üyesi Doç. Dr. Murat Yülek de önemli rol üstlendi. NALAN SÖYLEMEZ

* * *

Geleceğin ekonomik merkezi olacak

Dışişleri Bakanı Prof. Dr. Ahmet Davutoğlu, Bosna Hersek’te ve bölgede oluşturulacak ekonomik karşılıklı bağımlılığın, kültürel uyumla birleştiğinde, gelecekte Bosna Hersek’in bölgesinde çok önemli bir ekonomik merkez olacağına inancını dile getirdi. Balkanlar’ın jeopolitik olarak hep bir tampon bölgesi olduğunu, ekonomik açıdan doğu-batı ve kuzey-güney arasında bir geçiş yolu oluşturduğunu, kültürel açıdan da kültürlerin bu kadar çeşitli ve birbiriyle bağlantılı olduğu çok az bölge bulunduğunu ifade eden Prof. Dr. Davutoğlu, “Bu üç özellik bir zayıflık olabileceği gibi bir kazanç noktası da olabilir. Bunların bir kazanca dönüştürülebilmesi için öncelikle güvenli bir istikrar ortamına sahip olunması, karşılıklı güvenin oluşturulması gerekiyor” diye konuştu. Dışişleri Bakanı Prof. Dr. Davutoğlu, “Ekonomik karşılıklı bağımlılık Bosna Hersek’te ve bölgede kültürel bir uyum ile birleştiğinde, gelecekte Bosna Hersek’in çok önemli bir ekonomik merkez olacağına inanıyorum” dedi.

* * *

Projelerin toplam değeri 11 milyar doları aştı

Uluslararası Bosna Bankası (BBI) CEO’su Amer Bukvic, bu forumun Bosna Hersek ve yabancı yatırımcılar arasında bağlantı kurmak amacıyla düzenlendiğini belirterek, “Yabancı yatırımcıların pratik çözümlere ulaşmaları, Saraybosna’nın dünya iş ağında iyice yerine oturması bakımından bu forum önem taşımakta. Ayrıca bu iş forumu bütün bölgeye yönelik olup gelenekselleşmesini arzulamaktayız. Forum kapsamında yatırımcılara sunulmak üzere 150’den fazla proje hazırlandı. Bunların toplam değeri 11 milyar doları aştı” şeklinde konuştu.

* * *

KOBİ’lerin gelişmesi için yardıma ihtiyaç var

İslam Konferansı Teşkilatı (İKT) Genel Sekreteri Ekmeleddin İhsanoğlu da, Bosna Hersek’te özellikle eğitim, sağlık, altyapı ve KOBİ’lerin geliştirilmesi konularında yatırımlara ihtiyaç duyulduğunu, bunların istikrar içinde bir barış sağlayacağını söyledi. İhsanoğlu, Bosna Hersek’in özelleştirme konusunda adımlar atması gerekeceğini, ülkedeki büyük firmaların önemli bir kısmının kamuya ait olduğunu belirtti. İhsanoğlu, “Bosna Hersek’te çok kültürlü ve etkili bir ortamın kalıcı olarak kurulması konusunda özel sektör ve İKT üye ülkelerini destek olmaya davet ediyoruz. İKT, Bosna Hersek’i destekleme taahhüdünde bulunmuştur” diye konuştu.

* * *

22 ülkeden 1200 öğrenci eğitim görüyor

İTO Başkanı Dr. Murat Yalçıntaş başkanlığındaki İTO heyetinin Bosna Hersek ziyareti kapsamında birinci önemli etkinliği, Uluslararası Sarayevo Üniversitesi Ilıca Yerleşkesi’nin açılışı oldu. Türkiye ve Bosna Hersek’ten yoğun üst düzey katılımın olduğu kampüsün açılış konuşmasını Başbakan Recep Tayyip Erdoğan gerçekleştirdi. Bosna Hersek Cumhurbaşkanı Dr. Haris Silajdzic’in de hazır bulunduğu açılışta konuşan Başbakan Erdoğan, “2003’te kurulan Uluslararası Saraybosna Üniversitesi, 7 yıl gibi kısa bir süre içinde dünyanın sayılı üniversiteleri arasında yerini aldı. Bu yeni kampüs ile üniversite; büyüklüğüne, ağırlığına yaraşan bir alt yapıya da kavuşuyor. İnşallah projenin tamamı bittiğinde Saraybosna, bambaşka güzellikte bir üniversiteye kavuşacak” diye konuştu. Başbakan Erdoğan, üniversitenin kurulması ve gelişmesinde emeği geçenlere şükranlarını sunarak, “Üniversitede 22 ülkeden bin 200 öğrenci eğitim görmekte. İnanıyorum ki, bu bin 200 öğrenci Bosna Hersek’le ülkeleri arasında bir dostluk köprüsü, bir gönül köprüsü inşa edecek. Buradan dalga dalga yayılan barış mesajlarıyla, tüm Balkanları, tüm Avrupa’yı ve tüm dünyayı barış, istikrar havzasına dönüştürecekler” dedi. Açılışta ayrıca Dışişleri Bakanı Prof. Dr. Ahmet Davutoğlu, Devlet Bakanı Egemen Bağış, Çevre ve Orman Bakanı Prof. Dr. Veysel Eroğlu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Kadir Topbaş, İTİCÜ Mütevelli Heyet Başkanı Erhan Erken ve İTİCÜ Rektörü Prof. Dr. Sabri Orman da yer aldı. Türk girişimciler tarafından oluşturulan Uluslararası Sarayevo Üniversitesi’nin, İstanbul Ticaret Üniversitesi (İTİCÜ) ile bir işbirliği anlaşması bulunuyor.