16 yillik Bosna Ekonomisi'nin durumu

Bosna-Hersek Eski Yugoslavya devletleri arasinda Makedonya'dan sonra en zayif ekonomiye sahip ulke konumunda.

Tarim endustrisi neredeyse tamamiyla ozel girisimcilerin elinde olsa da ciftlikler kucuk ve yetersiz, yiyecek ithalati ust seviyede. Ozel sektor her gecen yil buyuyor ve yabanci yatirimi yavas yavas artiyor, ancak buyuk bir gayri resmi sektore sahip Bosna'da hukumet harcamasi, neredeyse belirlenmis satin alma gucunun (GDP) %40'ina, yani mantiksiz ve bir o kadar da buyuk bir orana denk geliyor. 92-95 yillari arasinda Bosna'daki savas hali uretimin %80 dusmesine, ayni oranda da issizligin artmasina sebep oldu. 96-99 yillari arasinda bolgedeki sikintili da olsa baris ortaminin egemen olmasiyla birlikte uretim toparlanmaya basladi ve dibe vurmus olan oranlar artis gosterdi. 2000-02 yillari arasinda yeniden uretim yavasladi. 2003-2007 yillari arasindaki donemde satin alma gucu paritesinin(GDP) yilda ortalama %5 oraninda artmasiyla uretimdeki geri kalmislikda toparlanma saglandi.

1998'de Konvertibl Mark (BAM) Bosna'nin resmi para birimi olarak tanitildi ve Euro'ya endekslendi. Dovize olan itimadin artmasiyla banka sektoru de buyuk bir gelisme gosterdi. Ozellestirme uygulamasi Sirp Cumhuriyeti'ndekinden daha basarili olduysa da her nasilsa gelisme hizi Federasyon'da daha yavas kaldi. 2001'de hizlandirilmis banka reformu ile birlikte komunist doneme ait butun odeme burolari kapatildi. Simdilerde banka sektoru daha cok Bati Avrupa kokenli bankalarin elinde bulunuyor.

Yuksek issizlik orani ve cari hesap acigi oranlari Bosna'nin makroekonomik anlamda en ciddi iki problemi olarak son donemde karsimiza cikiyor.

1 Ocak 2006'da Bosna'da yeni bir katma deger vergisi yururluge girdi. Bu yeni vergi, Gri Market Ekonomisi' ( Urunlerin kit oldugu zamanlarda degerinin cok uzerinde, legal olarak satilmasi) nin buyuk bolumunu ele gecirme konusunda basarili oldu ve hukumetin butun tabakalari icin, onemli ve onceden kestirilebilen bir gelir kaynagi gelistirdi.

Bosna-Hersek Eylul 2007'de Merkez Avrupa Serbest Ticaret Pakti' (CEFTA) nin tam uyesi olmustur.

Uluslararasi halklardan saglam bir insani yardim ve kalkinma destegi alan ulkenin, destegin azalacagi bir doneme hazirlikli olmasi gerekir.

Icerik BSN Grup tarafindan hazirlanmistir.