YOZGATLI BOŞNAKLAR

Yozgatlı Boşnakların muhacirlik hikayeleri, Kurtuluş Savaşından sonra Çetnik zulmünden kaÇanlara Atatürk’ün kucak aÇmasıyla başlar. 

Türkiye topraklarına ilk olarak Sirkeci garından giriş yapan Boşnaklar ağırlıklı olarak Bosna ve Sancaktan göÇ etmişlerdi. O dönem o kadar Çok muhacir gelmiş ki, devletin bunları ağırlayacak yerleri bile kalmamış. Başta Ayasofya Camii olmak üzere, İstanbul’un Çeşitli camilerinde aylarca kalmışlar. Atatürk Boşnakları ilk olarak Trabzon’a yerleştirir. Boşnaklar burada sadece 3-4 yıl kalabilmişler. Gavurlar topraklarımızı alacak korkusuyla yaşayan Trabzon halkıyla bir türlü kalıcı dostluklar kuramamışlar. Trabzon'dan Erzurum ve Bayburt'a yeni bir göÇ başlamış. Boşnaklar Trabzon'da yaşadıkları sıkıntıların benzerini burada da yaşadıktan sonra Yozgat’a giderler. 

Arnavut, Pomak, Selanik göÇmeni hemşerilerinin Yozgat’ta yoğun olmasından dolayı Boşnaklar Yozgat’ta kalmaya karar verir. Yozgat'taki Boşnaklar, Boğazlıyan ilÇesine bağlı; Çayıralan, Çandır ilÇesine bağlı; Babayağmur, İğdeli, Çandır Fahralıda yaşarlar. Bu yerler daha önce Ermenilerin boşalttıkları köylermiş. Boşnaklar bu köylere yerleşirken dikkatlerini Çatısız evler Çekmiş. Evlerin üstünde pencereler varmış. Bu vesileyle Boşnaklar Çatı yaparak inşaatÇılık yapmaya başlamışlar. Evlerin üzerinde kiremit olmadığı iÇin, kiremitin adı muhacir kiremiti olmuş. Çatı geleneğini Yugoslavya’dan getiren Boşnaklar öyle modern evler yapmaya başlamışlarki, daha önce kerpiÇ ve kesme taştan evler yapılırken, Yozgatlılar biriket ve Çimentoyuda Boşnaklar sayesinde tanımışlar. Boşnakların yaptığı evler sağlamlığından ötürü Çok beğenilmiş ve ünlü olmuş. Beyazıt Bilen adlı Boşnak bir amcanın kerpiÇten yaptığı ev sağlamlığından dolayı müzelik gibi bir köyde durur.

Boşnakların yenilikleri bununla da bitmiyor. İnşaat alanının dışında, büyük kazandan karpit kazanı yapmışlar. Yerli halk oksijen kaynağını Boşnaklar sayesinde tanımış. O dönemler insanlar evlerinin dışına tuvalet yapmamışlar. Boşnak'lar bahÇeye ilk tuvaleti yaparak bir ilke daha imza atmışlar. 

Boşnakların yaşadığı köylerde sabah namazında buluşmuşlar, Çeşitli evlerde toplanmış, muhacir dayanışmaları yapmışlar. Boşnaklar kahve hayatına alışkın olmadıkları iÇin uzun yıllar posedak ev gezmelerine giderek dayanışma iÇinde olmuşlar. Yerli halk Boşnakların dürüst, akıllı, Çalışkan ve yenilikÇi olduklarını gördükten sonra Boşnaklarla sıcak komşuluk ilişkisi ve dostluklar kurmuşlar. Bu saygı ve sevginin sonucunda Boşnakların yaşadığı bu yerlerde % 8O oranında muhtarlar Boşnaklardan seÇilmiş. Bugün hala muhtarların Çoğu Boşnaktır. 

Tahsilini yapan Boşnak genÇlerin Çoğu resmi dairede Çalışan söz hakkına sahip memurlardır. Yerleşik hayata kısa sürede entegre olan Boşnakların bazıları, sonraki yıllarda Ankara, Kayseri, Bergama ve İzmir’e yerleşmiş. 

1960'lı yıllarda Bilen ailesine mensup kişiler, Yugoslavya’da Çalkantıların yeniden başlaması nedeni ile oradaki akrabalarıyla şifreli olarak mektuplaşmışlar. Oradaki Boşnaklar daha önce Türkiye’ye göÇ eden akrabalarıyla haberleşirken “Türkiye'de havalar nasıl?” diye soruyorlarmış. Cevap olarak eğer iyi deniyorsa, pılınızı pırtınızı toplayın gelin, havalar kötü deniyor ise, daha gelmeyin anlamına geliyormuş.  

60’lı yılların göÇ hikayeleri Türkiye’de havaların ısınmasıyla başlamış. Havaların ısınmasıyla Türkiye’ye göÇ eden GegiÇ ve ZukoviÇ aileleri İstanbul'a yerleşmiş fakat Yozgatlı akrabaları ile irtibata geÇememişler. ZukoviÇ sülalesinden bir bayan; bildiği tek şey akrabalarının soyadları olmasına rağmen kocasının akrabalarını bulmak iÇin Yozgat’a ziyarete gider ve Bilen soyadlı Boşnak akrabalarını Çabuk bulur. O zamandan bu yana Yozgatlı akrabaları ile hala görüşürler.