Boşnak Böreği (PİTA)

Perşembe akşamlarının vazgeÇilmez yemeği pitanın hikayesi...

        

Türkiye’de yaşayan Boşnak kökenliler Yugoslavya'da yaşadığı dönemlerde perşembe akşamları ve pazar akşamları pita yerlerdi. Bunun nedeni ise; cuma gününün Müslümanların pazar gününün ise Hiristiyanların kutsal günleri olması idi. Türkiye'ye göç ettikten sonra, pitayı sadece perşembe akşamları yemeğe başladılar. Perşembe Cuma’nın arifesi olduğu için özel bir gündür. Hamur ve unda berekete işaret ettiği için, Cuma günü bereketin artması ve bu özel güne hazırlık olması için Boşnaklar her Perşembe pita yaparlar. Perşembe akşamları neredeyse her evde pita pişer.

Boşnak böreğini yapmak öyle kolay bir iş değildir. Bir sanattır, ustalık gerektirir. Bu yüzden böreğin nasıl yapıldığı annelerinden kızlarına miras olarak bırakılır. Çocukluğumun geçtiği mahallede Boşnak olmayan komşularımız annemin hazırladığı böreğin nasıl yapıldığını öğrenmek istemişler ama onca denemelerine rağmen bunu becerememişlerdi. Annelerimiz önce hamuru masa üzerine serer, sonrada kendi usulüne göre böreği açardı. Börek açmaya “umijesiti” deriz. Kadınlarımız kendi aralarında "hoçeş li danas da umijesiş pitu?" derdi. Ustalık isteyen bir iş olduğu için Boşnak Böreğini çoğu kimse yapmayı bilmezdi. Genç kızlar usta börekçi kadınların yanında önce çıraklık yapar, işin usulünü öğrenince kendileri yapardı. Kaynanalar gelinlerinin börek yapmayı bilip bilmediğine dikkat ederlerdi. Eğer gelinleri börek yapmayı bilmiyorsa bu onların bir kusuru olarak görülürdü. Bu yüzden anneler kızlarına börek yapmayı öğretmeye özen gösterirler.

Böreğin genelde düz ve kol şeklinde yapılanını yeriz. Ispanaklı börek ise bizlerin vazgeçilmezidir. Bunun dışında patatesli, peynirli, kabaklı olanları meşhurdur. Ramazan aylarında ise hem iftar hem de sahurda yemek için daha fazla pita yapılırdı. Şimdilerde ise o gelenek ve alışkanlık azalmış durumda. Boşnaklar oruç tutarken, yedikleri böreğin onları tok tuttuğu inancını taşırdı. Bu yüzden Ramazan ayı boyunca her sahur mutlaka pita yerlerdi.

Perşembe günleri annemizin avluda pişirdiği pitayı sabırsızlıkla ailece beklerdik. "Deco pita je hazur (çocuklar börek hazır)" dediğinde hemen sofraya koşardık. 11 kişilik kalabalık bir aile olduğumuz için abartısız 3 büyük tepsi pita biranda yok olurdu. Eskiden boşnak evlerinin avlularında şporet dediğimiz fırınlar vardı. Böreği şporete vermek için önceden, odun, kömür hazırlamak gerekiyor, böreğin şporette yanmaması için özen gösteriliyordu. Annem tek başına tüm işlere koşturduğundan bizim ailede şporetteki pitayı bekleme sırası nöbete tabi idi. Ekmek fırınlarının keşfedilmesiyle avludaki börek pişirme olaylarına son verdik. Artık börek tepsilerimizi G.O.Paşa’da Üç Kardeşler Ekmek Fırını ve Erman Ekmek Fırını’na götürmeye başlamıştık. Boşnak böreğinin bu kadar ünlü olmasında fırıncıların yaptığı reklamlarda etkili olmuştu. Fırında çalışan insanlara yeri geldiğinde ramazan aylarında küçük tepsi içinde özel börek hazırlardık. Tadına doyamazlardı. Benden üç yaş büyük ağabeyimle saatlerce fırınlarda nöbet beklediğimiz oluyordu. Bu fırınların bir tanesinde pişen böreği tepsi soğumadan elime almış ve sıcacık tepsiyi o telaşla yere düşürmüştüm. Ağabeyim ve fırında çalışan kişilerin yardımları sayesinde böreği temizlemiş eve öyle götürmüştük. Ağabeyimle benim aramda bu olay sır olarak kalmıştı. Zamanla komşularımıza, okuldaki arkadaşlarımıza yaptığımız ikramlarla Boşnak Böreği tanındı, yediden yetmişe böreğimiz meşhur oldu.

Boşnak böreğinin yapımının ustalık gerektirmesi buna karşın insanların ev dışında da börek yeme istekleri yeni bir ticaret alanı yarattı ve Boşnak böreği dükkanları açıldı. Bildiğim kadarıyla bu işi ilk yapan Bizim Börekçi adı altında Saniye ve Rabiya Agoviç kardeşlerdi. Şimdilerde hala Rabiye Agoviç’in Yıldırım mahallesinde “Bizim Börekçi” adlı dükkanı vardır. Daha sonra Yıldırım Mahallesi, Küçükköy, Pendik civarlarında boşnak börekçisi dükkanları açıldı. Daha sonraları Küçükköy’de açılan “Evo pita” markalaşarak İstanbul’da birçok börek salonuna börek vermeye başladı. Ünü tüm Türkiye'ye dağılan Boşnak börekçisi dükkanları yaygınlaşmaya başladı. İstanbul genelinde, İzmit Real market karşısında, Yalova, Bursa yolunda, İzmir Alsancak’ta Boşnak Böreği dükkanlarına rastlamak mümkün.

Kısacası Boşnaklar nerede böreğide orada.

muzafferozdemir@bosnasancak.net